Vrouwen en duikcomputers: wat de wetenschap zegt, en vijf maanden onder water met Ksenia

Volg je een paar duikaccounts op Instagram, dan heb je de vraag vast voorbij zien komen: is mijn duikcomputer wel berekend op mijn lichaam? Om die te beantwoorden, deden we twee dingen. We lazen de studies. En we vroegen het aan Ksenia, die vijf maanden bij ons werd opgeleid, elke dag dook en het tot Divemaster schopte.

Ksenia, stelde je jezelf die vraag toen je begon?

Hallo, beste lezers! Natuurlijk denkt bijna niemand helemaal aan het begin na over de instellingen van zijn computer of duikt zo diep in zulke gedetailleerde onderwerpen. Zoals de meeste mensen was ik helemaal gefocust op mijn oren, mijn trim en de veiligheid van de duik in het algemeen.

Wat je computer (echt) doet

Je computer „ziet” je lichaam niet. Hij meet diepte en tijd en draait een wiskundig model (Bühlmann, RGBM of een eigen variant van het merk) dat inschat hoe stikstof in en uit theoretische „compartimenten” gaat. Die modellen zijn afgesteld op reeksen testduiken en daarna door de fabrikanten meer of minder voorzichtig gemaakt.

Geen enkel gangbaar algoritme vraagt naar je geslacht, je cyclus, je anticonceptie of je lichaamssamenstelling. Wat je wél kunt instellen, is de mate van conservatisme.

Je leest vaak dat deze modellen „alleen op mannen zijn gebouwd”. Een groot deel van de historische proeven komt uit de militaire wereld, maar we hebben geen bron gevonden die het aandeel vrouwen in die proeven in cijfers uitdrukt. Daarom beweren we het liever niet. Wel zeker: onderzoekers noemen geslacht nu zelf als een variabele die moet worden toegevoegd aan de modellen van morgen. Een publicatie uit juni 2026 in Frontiers in Physiology vermeldt dat expliciet, naast leeftijd en kou.

En hoe had jij je computer ingesteld?

In het begin stond mijn conservatisme op de basisinstellingen van de computer: gradiëntfactoren 40/85 en een maximale PpO2 van 1,4. Maar door het dagelijkse duiken, en ook door de veranderingen in de vrouwelijke cyclus, besloot ik dat een conservatievere aanpak mijn veiligheid duidelijk zou verhogen, en ben ik overgestapt op gradiëntfactoren 35/75 (high).

Dit zijn de instellingen van Ksenia op haar eigen computer. Namen en waarden verschillen per merk: vraag je instructeur om je de jouwe te laten zien.

Wat recente studies zeggen

Het sterkste signaal komt van DAN Europe. In 2026 analyseerde een team onder leiding van Alessandro Marroni bijna 128.000 recreatieve duiken, vastgelegd door bijna 6.000 duikers in de DAN-database. Bij vrouwen werd bij 1,25% van de duiken decompressieziekte geregistreerd, tegenover 0,38% bij mannen — ongeveer 3,3 keer zo vaak. Het verband bleef bestaan, ook na correctie voor andere factoren (duikprofiel, inspanning enzovoort). De vermoede oorzaken (bloedstolling, ontstekingsreactie) steunen voorlopig vooral op dierstudies: het is een verband, geen verklaring.

Maar niet alle studies wijzen dezelfde kant op. In 2002 ondervroeg het Diving Diseases Research Centre in Plymouth 2.250 recreatieve duikers, van wie 47% vrouw, en vond na correctie voor duikervaring juist het omgekeerde: een hoger percentage bij mannen (ongeveer 2,6 keer). Andere methodes, andere tijden, andere groepen: de vraag is nog open.

In beide gevallen tellen andere factoren voor iedereen mee, vooral lichamelijke inspanning vóór en tijdens de duik.

Vijf maanden elke dag duiken: hoe reageerde je lichaam?

De eerste maand had de zware belasting vooral invloed op mijn gemoedstoestand: vermoeidheid, nervositeit en wat zwakte, terwijl mijn lichaam zich aanpaste aan nieuwe, onbekende omstandigheden. Daarna paste ik mijn voeding aan, begon ik veel meer water te drinken en probeerde ik inspanning na de duiken te vermijden. Dat helpt je lichaam om normaal te functioneren onder stress, niet alleen bij het duiken, maar in elk beroep dat fysiek zwaar is. Wat me ook hielp, was regelmatig slapen, ontspannen en natuurlijk weten dat het team me zou steunen als ik me niet goed voelde, en dat het beter was om een paar dagen niet te duiken. In ons vak moet je 100% geconcentreerd zijn.

De cyclus en de pil: aanwijzingen, geen zekerheden

• Een DAN-overzicht van 956 duiksters die werden behandeld voor decompressieziekte: 38% was ongesteld op het moment van het ongeval, en 85% van wie de pil gebruikte. Maar er was geen vergelijkingsgroep, en DAN schrijft dat deze resultaten een verhoogd risico suggereren, maar niet bewijzen.
• Een studie uit 2003 (Lee e.a., 150 vrouwen, 23 centra): meer ongevallen in de eerste week van de cyclus, met een ander patroon afhankelijk van pilgebruik.

Niemand kan vandaag een risico per cyclusfase in cijfers uitdrukken. En duiken tijdens je menstruatie is niet gecontra-indiceerd.

Paste je je duiken aan tijdens je menstruatie? Was het makkelijk om erover te praten?

Eigenlijk is het vrouwenlichaam een onvoorspelbare bom in ieder van ons, en ik kan niet alle vrouwen hetzelfde advies geven. Uit eigen ervaring: tijdens mijn menstruatie verdroeg ik de duiken vrij goed. Ik vroeg het team om de belasting op die dagen te verminderen, omdat mijn lichaam hoe dan ook verzwakt was. Minder diepe en minder frequente duiken hielpen me om me beter te voelen. En natuurlijk was ik niet bang om erover te praten, want mijn gezondheid komt op de eerste plaats.

In de praktijk: duiken met meer marge

• Zet je computer in een conservatievere modus: gradiëntfactoren (GF) of een persoonlijk aanpassingsniveau (P1, P2…). Je instructeur kan je laten zien waar je dat vindt.
• Houd marge: begin aan je opstijging voordat de computer je daartoe dwingt, verleng je veiligheidsstop en neem meer tijd tussen herhalingsduiken.
• Tijdens je menstruatie, en vooral als je de pil gebruikt, raadt DAN iets minder diepe en kortere duiken aan, minder duiken per dag en langere stops.
• Beperk inspanning vóór, tijdens en vlak na de duik, drink genoeg en blijf warm.
• Denk aan Nitrox, met je computer ingesteld op lucht: je ademt minder stikstof in en blijft toch binnen de limieten die voor lucht zijn berekend. Onze Nitrox-cursus legt uit hoe.
• Praat er zonder schroom over met je instructeur of instructrice, en met je huisarts of gynaecoloog bij gezondheidsvragen.
• Bij het kleinste symptoom na een duik (ongewone vermoeidheid, gewrichtspijn, tintelingen, huiduitslag) meld je het meteen.

Jouw advies aan een vrouw die net begint?

Eerlijk gezegd: toen ik zelf begon met duiken, had ik een heleboel vragen voor mijn instructeur, ik wilde alle details weten. Bij het duiken bestaan er geen domme of misplaatste vragen; we weten allemaal hoe spannend het is om iets voor het eerst te proberen. Dus als je de knoop hebt doorgehakt: ga ervoor, stel vragen, oefen alle skills keer op keer en denk niet na over hoe je eruitziet, want onder water gaan de schildpadden echt geen selfie met je maken. En denk vooral aan je gezondheid, want ons vrouwenlichaam is kwetsbaarder.

Wat had je eerder willen weten?

Zonder twijfel: ik had de instellingen van mijn computer graag beter gekend, hoe ze specifiek op het vrouwenlichaam inwerken en welke inspanningen je tijdens je cyclus beter kunt vermijden.

Tot slot

De vraag wordt eindelijk gesteld, en serieus ook: de data komen binnen en de modellen van morgen houden misschien rekening met individuele parameters. Volg intussen het advies van Ksenia: leer de instellingen van je computer al bij je eerste duiken kennen en aarzel nooit om vragen te stellen.

Wil je het met een instructeur bespreken voordat je weer het water in gaat? Een refresher is de ideale gelegenheid. Of stuur ons gewoon een berichtje op WhatsApp.

Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies.

Bronnen

• Marroni A., Kot J., Pieri M., Pelliccia R., Balestra C. — Identification of DCS risk factors in recreational diving: multifactorial model based on the DAN DSL Database 2024, International Maritime Health, 2026, 77(1). Link
• Schirato S. R. e.a. — A gradient-based optimization model for predicting decompression sickness risk, Frontiers in Physiology, juni 2026. Link
• St Leger Dowse M., Bryson P., Gunby A., Fife W. — Comparative data from 2250 male and female sports divers: diving patterns and decompression sickness, Aviat Space Environ Med, 2002, 73(8). PMID 12182213. PDF DDRC
• Lee V., St Leger Dowse M., Edge C., Gunby A., Bryson P. — Decompression sickness in women: a possible relationship with the menstrual cycle, Aviat Space Environ Med, 2003, 74(11). PMID 14620475. PDF DDRC
• DAN — Menstruation During Diving Activities. Link